Binam riskli mi? Riskli yapı sorgulama, e-Devlet ve tapudaki şerh nasıl kontrol edilir?

"Binam riskli mi?" sorusunun tek güvenilir cevabı, lisanslı bir kuruluşun hazırladığı riskli yapı tespit raporudur. Bina yaşı, çatlaklar ya da komşu binaların durumu fikir verir ama binanın riskli olup olmadığını belirlemez. Bu yazıda, bir tespit yapılıp yapılmadığını nasıl kontrol edeceğinizi ve yapılmadıysa nasıl talep edeceğinizi özetliyoruz.

Önce: bina hakkında daha önce tespit yapılmış mı?

Riskli yapı tespit raporları elektronik yazılım sistemi üzerinden hazırlanır ve gönderilir. Yönetmeliğe göre riskli çıkan yapılar en geç on iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu müdürlüğüne bildirilir, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirim yapılır, tespit yapıya asılır ve ilgili muhtarlıkta on beş gün ilan edilir. Yani riskli çıkmış bir bina için önce şu üç yere bakın: tapu kaydınızın beyanlar bölümü, e-Devlet'e gelen bildirimler ve muhtarlık ilanı.

Tapudaki "riskli yapı" şerhi

Riskli çıkan binanın tapusunda beyanlar hanesinde bu durum yazar. Tapu senedinizi veya güncel tapu kaydınızı alıp beyanlar bölümünü okuyarak kontrol edebilirsiniz. Bir tespit yapılmış ve sonuç itiraz ya da yargı kararıyla değişmişse bu durum da tapu müdürlüğüne bildirilir.

Tespit yapılmadıysa: nasıl talep edilir?

Yönetmeliğin 7. maddesine göre riskli yapı tespiti öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere yaptırılır. Talep, elektronik yazılım sistemi üzerinden yapılır. Tespiti yalnızca Bakanlıkça lisanslandırılmış kuruluşlar yapabilir; bunlar arasında kamu kurumları, üniversiteler, yapı denetim kuruluşları ve ilgili meslek odalarına kayıtlı kuruluşlar bulunur. Lisanslı kuruluşlar ülke genelinde tespit yapabilir.

Dikkat edilecek kurallar

Yönetmeliğe göre, itiraz veya yargı kararı gibi istisnalar dışında her yapı için yalnızca bir adet riskli yapı tespit raporu düzenlenebilir. Yapı kaydı oluşturulduktan sonra tespit iki ay içinde yapılmazsa maliklerden herhangi birinin talebiyle, altı ay içinde yapılmazsa Bakanlıkça resen yapı kaydı silinir. Rapor, binanın Ulusal Adres Veri Tabanındaki adresini ve bina kodunu içermek zorundadır. Bakanlık ya da idare de tespiti resen yapabilir veya maliklerden süre vererek isteyebilir; süresinde yaptırılmazsa masrafı maliklere hisseleri oranında yüklenir.

Tespiti kim yaptırabilir?

Tapudaki maliklere ve kanuni temsilcilerine aittir; kiracılar tek başına başvuramaz. Ayrıntı için "Riskli yapı tespitini kim isteyebilir?" makalesine bakın.

Riskli çıkarsa ne olur?

Malikler tespite 15 gün içinde itiraz edebilir, itiraz edilmezse veya reddedilirse tespit kesinleşir ve yıkım/dönüşüm süreci başlar. Bakınız: "Riskli yapı kararına nasıl itiraz edilir?" ve "Riskli yapı itiraz dilekçesi örneği".

Binanız için dönüşüm düşünüyorsanız Kentsele'de ücretsiz talep oluşturup bölgenizdeki belgeli müteahhitlerden teklif alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir; mevzuat ve süreler değişebilir. Somut durumunuz için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüğüne veya bir avukata danışın.