Depremde hasar gören bina: hasar tespit sorgulama, hasar dereceleri (az, orta, ağır) ve itiraz nasıl yapılır?

Deprem sonrası binanızda "hasar tespiti" yapıldıysa ve kentsel dönüşümle ilgili ne olacağını merak ediyorsanız, iki farklı süreci ayırmak gerekir: afet sonrası yapılan hasar tespiti ile 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti aynı şey değildir.

Hasar tespiti nedir?

Afet sonrası yapılan hasar tespitinde binalar, gözlemlenen hasara göre sınıflandırılır. Bakanlığın kullandığı sınıflarda hasarsız, az hasarlı, orta hasarlı, ağır hasarlı, acil yıktırılacak ve yıkık gibi dereceler bulunur.

Az hasarlı binalarda genellikle boya ve sıvada ince çatlaklar ile duvarlardan düşen sıvalar; orta hasarlı binalarda duvarlardaki yarıklar ve taşıyıcı elemanlardaki ince çatlaklar; ağır hasarlı binalarda taşıyıcı elemanlarda geniş ve yaygın kesme kırılmaları; yıkık binalarda ise taşıyıcı sistemin yük taşıma kapasitesinin ortadan kalktığı ve bütünlüğünün kaybolduğu tarif edilir.

Hasar tespit sonucunu nasıl sorgularım?

e-Devlet Kapısı'nda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın "Hasar Tespit Sorgulama ve İtiraz İşlemleri" hizmeti bulunur. Hizmete girmek için e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile kimliğinizi doğrulamanız gerekir. Hizmetin tam kapsamı ve sorgulama seçenekleri afet ve zamana göre değişebilir; e-Devlet'te "hasar tespit" diye arayarak güncel hizmeti bulabilirsiniz.

Hasar tespitine itiraz nasıl yapılır?

Hasar tespitine itiraz süresi ve yeri, tespitin ilanında belirtilir ve afetten afete değişebilir. Şubat 2023 depremlerinde hasarsız, az ve orta hasar tespitlerine yönelik itirazların mahalli ilan tarihinden itibaren belirli bir süre içinde il müdürlüğüne, ilçe ve beldelerde kaymakamlıklara veya Bakanlık portalı üzerinden yapıldığı bildirilmişti. Güncel süre ve yöntem için ilana ve Bakanlık duyurularına bakın; süreyi kaçırmamak için hemen başvurun.

Hasar tespiti ile riskli yapı tespiti farkı

Hasar tespiti afetten hemen sonra yapılan görsel ve hızlı bir değerlendirmedir. Riskli yapı tespiti ise 6306 sayılı Kanun ve yönetmelik kapsamında, lisanslı kuruluşlarca elektronik yazılım sistemi üzerinden hazırlanan teknik bir rapordur. Hasarı az ya da orta görünen bir binanın da riskli yapı tespitinde riskli çıkması mümkündür; bu yüzden hasar sonrası bina için ayrıca riskli yapı tespiti yaptırmayı düşünebilirsiniz. Bakınız: "Binam riskli mi? Riskli yapı sorgulama".

Hasarlı binada kentsel dönüşüm seçenekleri

Riskli çıkarsa yıkıp yeniden yapma, güçlendirme veya kat karşılığı gibi yollar gündeme gelir. Yıkım yerine güçlendirme istenirse, yıkım için verilen süre içinde güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunun tespit ettirilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesindeki şekilde güçlendirme kararı alınması, güçlendirme projesinin hazırlatılması ve ruhsat alınması gerekir.

Binanız için dönüşüm düşünüyorsanız Kentsele'de ücretsiz talep oluşturup bölgenizdeki belgeli müteahhitlerden teklif alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir; mevzuat ve süreler değişebilir. Somut durumunuz için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı il müdürlüğüne veya bir avukata danışın.